Wat leren we over zorgtransformatie?

De leerstoel Innovatie en Transformatie van de Zorg, bekleed door prof. dr. Anne Marie Weggelaar, richt zich op een vraag die steeds urgenter wordt: hoe kunnen we anders innoveren om zorgtransformatie daadwerkelijk te versnellen? Niet als abstract ideaal, maar als praktisch handelingsperspectief voor STZ-ziekenhuizen.

Dat transformatie noodzakelijk is, staat buiten kijf. De zorgvraag neemt toe door vergrijzing en meer chronische aandoeningen, terwijl het aantal zorgprofessionals achterblijft en de kosten blijven stijgen. De kernvraag is daarom niet óf de zorg verandert, maar hoe. Het onderzoek binnen de leerstoel levert hiervoor concrete inzichten.

Transformeren in regionale zorgnetwerken

De leerstoel is de afgelopen maanden betrokken geweest bij meerdere onderzoeken die direct voortkomen uit vraagstukken binnen STZ-ziekenhuizen. Zo is MOVE (opent in nieuw tabblad) van start gegaan, een grootschalig onderzoeksprogramma waarin circa vijftig onderzoekers werken aan het onderzoeken van de mechanismen die bijdragen transformatie in regionale zorgnetwerken. MOVE staat onder leiding van Anne Marie.

Daarnaast maakt de leerstoel deel uit van het LeVEL-consortium (opent in nieuw tabblad), dat zich richt op actieleren en transformeren in regionale zorgnetwerken. Anne Marie leidt het onderzoek naar het ontstaan van passend vertrouwen in artificial intelligence in de zorg, met veel aandacht voor de voorwaarden waaronder zorgprofessionals deze technologie als ondersteunend en betrouwbaar ervaren.

Samenwerken in netwerken voor innovatie: samen ontwikkelen

Onderzoek naar regionale zorgnetwerken laat zien dat duurzame betrokkenheid van netwerkleden niet vanzelf ontstaat door structuren of projectafspraken. Betrokkenheid groeit wanneer deelname aantoonbaar bijdraagt aan de eigen praktijk. Netwerken functioneren beter als zij ruimte bieden voor leren, reflectie en gezamenlijke probleemdefinitie. Wanneer deelnemers invloed ervaren op agenda en richting, ontstaat eigenaarschap. Vertrouwen en wederkerigheid blijken daarbij cruciaal: kennisdeling werkt vooral als gezamenlijke zoektocht, niet als er alleen sprake is van overdracht. Met andere woorden: ga allemaal aan de slag en ontwikkel iets samen.

Telemonitoring: geen standaardmodel, wel duidelijke consequenties

Ook bij telemonitoring verschuift de focus van de vraag of het technisch werkt naar hoe het wordt georganiseerd. Onderzoek naar centrale en decentrale monitoringsmodellen, geanalyseerd met het NASSS-framework, laat zien dat er geen universeel beste keuze bestaat hiervoor. De geschiktheid hangt samen met de patiëntengroep, aantal alarmeringen, urgentie van alarmeringen én het doel dat wordt nagestreefd (zelfmanagement vergroten of bewaken van vitale functies).

Wel maakt het onderzoek duidelijk dat deze keuze doorwerkt in meerdere lagen: de taken van zorgprofessionals, de afhandeling van meldingen en de samenwerking met regionale partners. Inzicht in deze samenhang helpt zorgorganisaties (opent in nieuw tabblad) om een model te kiezen dat past bij hun organisatie én regio, in plaats van een blauwdruk te volgen.

Leren transformeren in de praktijk

Binnen grotere onderzoeksprogramma’s ligt de nadruk steeds meer op leren transformeren: begrijpen wat werkt, waarom het werkt en onder welke voorwaarden. Vooral komt er meer aandacht voor inzicht krijgen in de unieke context waarin het moet worden geadopteerd. Actieleren, reflectie in de praktijk en aandacht voor menselijk gedrag spelen daarin een centrale rol. Dat geldt ook voor het onderzoek vanuit de leerstoel naar verbeterwerk met data. Door data te vertalen naar informatie, bijvoorbeeld in dashboards, kan deze informatie leiden tot kennis en wijsheid, mits de sociale context goed is ingericht.

Vooruitblik: verdieping en kennisdeling: kennissessies STZ en mProve

Komend jaar ligt de focus op de afronding van een vijftal proefschriften en bijbehorende deelstudies. In het verlengde van kennisdeling en ondersteuning van STZ-ziekenhuizen wordt daarnaast een reeks kennissessies georganiseerd. Voor leden STZ is deze kennisreeks toegankelijk. Meer weten over deze reeks? Zie https://mijn.stz.nl/nieuws/1167-stz-kennisreeks-2026-subsidiekracht-vergroot-je-subsidiekansen